Verbonden partijen zijn of worden ingesteld ter uitvoering van een bepaalde activiteit, waarbij de redenen van instelling gelegen zijn in doelmatigheid, doeltreffendheid en/of bestuurlijke krachtenbundeling. De kern hierbij is dat gebruik wordt gemaakt van verbonden partijen wanneer dat een meerwaarde heeft voor het bereiken van politieke doelstellingen. Hiervoor is de Wet gemeenschappelijke regelingen per 1 juli 2022 gewijzigd om gemeentes meer instrumenten te bieden om de democratische legitimiteit van de regelingen te verhogen.
Daarnaast is de notitie verbonden partijen 2025 door de commissie BBV opgesteld om het inzicht in de verbonden partijen te verhogen. De notitie bevat enkele stellige uitspraken en aanbevelingen over de verantwoording van verbonden partijen voor gemeentes. Zo moeten de bijdragen een gemeenschappelijke regeling worden verantwoord op de relevante taakvelden, en wordt geadviseerd om onderstaande tabel op te nemen.
De kern van de aanbevelingen is dat de rollen moeten worden verhelderd en dat het contact tussen de GR en de gemeente die eraan deelneemt wordt geïntensiveerd. Dat geldt zowel voor de raad, het college en de ambtelijke organisatie. Daarbij is het uitgangspunt dat de gezamenlijke gemeenten een heldere taakformulering voor de GR aangeven, zodat geen situatie ontstaat dat bij GR’s in feite de regeling haar eigen agenda bepaalt.